Rozwiązania na czas kryzysu gazowego 2026 w opinii Grodna

Ekspert Grodna o kryzysie gazowym 2026
Radosław Misztalewski, dyrektor handlowy Grodno S.A.

Europa wchodzi w kolejny kryzys gazowy. I znów widać, że zamiast trwale ograniczać zależność od paliw kopalnych, przesuwamy się jedynie od jednego dostawcy do drugiego. Z polskiej perspektywy można dostrzec, że fotowoltaika, pompa ciepła, magazyn energii oraz świadome zarządzanie energią w firmach i rolnictwie przestają być „zielonym luksusem”, a stają się elementem infrastruktury bezpieczeństwa na kolejne lata.

Europa znów na gazowym progu bezpieczeństwa

Wojna w Iranie, zakłócenia eksportu LNG z Kataru i nerwowe reakcje rynku sprawiły, że w marcu 2026 r. europejskie ceny gazu wystrzeliły w górę. Holenderska cena referencyjna TTF wzrosła z ok. 38 do 54 €/MWh – skok o około 70 proc. w ciągu miesiąca i najsilniejszy miesięczny ruch od jesieni 2021 r. Jednocześnie magazyny gazu w Europie są wypełnione w niespełna jednej trzeciej – średnio ok. 28–29 proc. – przy szczególnie niskich stanach w Niemczech, Francji i Niderlandach, co mocno ogranicza margines bezpieczeństwa przed kolejną zimą.

Po 2022 r. Unia w ekspresowym tempie „odpięła się” od rosyjskiego gazu rurociągowego, ale w dużej mierze przesiadła się na LNG z innych kierunków, w praktyce stając się największym odbiorcą skroplonego gazu na świecie, z rosnącą zależnością od dostaw m.in. z USA i Kataru. Była to zrozumiała reakcja taktyczna, lecz strategicznie okazała się zamianą jednej zależności na kilka kolejnych. Zamiast głęboko ograniczyć popyt na gaz, przyspieszyć elektryfikację ogrzewania i przemysłu oraz budować własną „poduszkę” z OZE i magazynów, skoncentrowaliśmy się na szybkim zabezpieczeniu dostaw. Dziś rachunek za tę decyzję wraca z odsetkami.

Gaz to nie tylko rachunek za CO: uderzenie w nawozy i żywność

Wysoki TTF nie kończy się na rachunkach za ogrzewanie w miastach. Gaz ziemny odpowiada za 70–80 proc. kosztów produkcji nawozów azotowych, więc każdy skok cen natychmiast widać w cennikach nawozów, szczególnie dotkliwie w przededniu wiosennych prac polowych. Dla rolników oznacza to wyższe koszty upraw, dla konsumentów – wzrost cen żywności w kolejnych miesiącach, a dla gospodarki – kolejną falę presji inflacyjnej.

W takim kontekście kierunek OZE i biometanu w rolnictwie przestaje być „ekologicznym dodatkiem”, a staje się elementem polityki żywnościowej i antyinflacyjnej. Biogazownie rolnicze zasilane odpadami z produkcji, instalacje PV i magazyny energii na gospodarstwach, lokalne wykorzystanie ciepła i energii z biometanu to konkretne rozwiązania, które ograniczają zależność zarówno od importowanego gazu, jak i od wahań cen nawozów.

Szklarnie: pompa ciepła i fotowoltaika jako tarcza kosztowa

Szklarnie i nowoczesne gospodarstwa ogrodnicze należą do najbardziej energochłonnych segmentów rolnictwa (przy wysokich cenach gazu koszt ogrzewania decyduje o rentowności sezonu). Potencjalnie zastosowanie pomp ciepła, wspieranych instalacjami PV na dachach szklarni (na razie głównie projekty doświadczalne) i budynków gospodarczych, pozwala istotnie obniżyć i ustabilizować koszty energii oraz uniezależnia ogrzewanie od szczytów cen gazu i energii elektrycznej w środku zimy.

OZE jako amortyzator kryzysu, nie dekoracja

Obecny kryzys ma jeszcze jeden wymiar: mimo gwałtownego wzrostu cen gazu hurtowe ceny energii elektrycznej w wielu krajach UE pozostają stosunkowo stabilne, a nawet niższe niż na początku roku. To efekt rekordowego przyrostu mocy OZE po 2022 r. oraz powrotu francuskiej energetyki jądrowej do wysokiej dyspozycyjności, które spłaszczyły wpływ gazu na hurtowe ceny energii.

Tam, gdzie miks energetyczny jest bardziej zdywersyfikowany (z dużym udziałem fotowoltaiki, wiatru, magazynów energii i zarządzania popytem) wstrząsy na rynku gazu przekładają się na rachunki gospodarstw domowych i firm zdecydowanie słabiej. Tam, gdzie system grzewczy i przemysł opierają się przede wszystkim na tanim gazie, każda kolejna runda napięć geopolitycznych i zaburzeń w całym łańcuchu węglowodorowym oznacza nie tylko wyższe rachunki, lecz także utratę konkurencyjności i wyższą inflację.

Polska znajduje się pośrodku. Dysponujemy jednym z najszybciej rosnących rynków PV w regionie, obserwujemy dynamiczny rozwój pomp ciepła i rosnące zainteresowanie magazynami energii, jednak wciąż zbyt wolno przekuwamy to w systemową odporność. Rozproszone magazyny, lokalne mikrosieci, biogazownie, kogenerację przemysłową i świadome zarządzanie energią w przedsiębiorstwach.

Pompa ciepła jako fundament domowej efektywności

W dobrze ocieplonym budynku pompa ciepła jest dziś najefektywniejszym źródłem ogrzewania w całym cyklu życia instalacji. Przy COP na poziomie 3–5, a sezonowym SCOP zazwyczaj 3,0–3,5 w polskich warunkach, każda złotówka wydana na prąd przekłada się na trzy do pięciu złotych ciepła – tego nie jest w stanie zaoferować ani kocioł gazowy, ani olejowy.

W 2025 roku sprzedaż pomp ciepła powietrze‑woda w Polsce ponownie weszła na ścieżkę wzrostu. W pierwszym półroczu rynek urósł o ponad 25 proc. rok do roku, a w całym roku zainstalowano około 80 tys. urządzeń, w większości bez silnego wsparcia dotacyjnego. To pokazuje, że inwestorzy coraz częściej patrzą na całkowity koszt posiadania, nie tylko na koszt zakupu, szczególnie gdy ceny gazu ponownie stają się głównym źródłem niepewności.

Jeszcze większego sensu nabiera pompa ciepła, gdy łączymy ją z fotowoltaiką i magazynem energii. Wtedy nie tylko podnosimy efektywność samego źródła ciepła, ale realnie uniezależniamy budynek od hurtowych cen gazu i energii elektrycznej. Dobrze widać to w porównaniu z krajami, gdzie dominują kotły gazowe. Poziom odporności polskich gospodarstw, które postawiły na PV i pompy ciepła, jest dziś po prostu inny niż w domach opartych wyłącznie na gazie.

Grodno S.A. buduje wokół tego segmentu kompletną ofertę: od doboru pomp ciepła, przez integrację z fotowoltaiką i magazynami energii, po systemy EMS pozwalające sterować pracą całego układu pod kątem minimalizacji kosztów i maksymalnego wykorzystania własnej energii.

Niewykorzystane dźwignie: biogaz, biometan, zarządzanie energią w firmach

Polska ma jedne z najlepszych w Europie warunków do rozwoju biogazu i biometanu. Szacunki mówią o potencjale rzędu 8–13 mld m³ rocznie, czyli wolumenie mogącym pokryć nawet 40–50 proc. dzisiejszego krajowego zużycia gazu. Tymczasem realna produkcja pozostaje na poziomie ułamka potencjału, a udział biogazu i biometanu w miksie energetycznym plasuje nas w ogonie UE.

Równolegle wciąż zbyt rzadko wykorzystujemy podstawowe narzędzia zarządzania energią po stronie przemysłu i usług: kompensację mocy biernej, lokalną kogenerację, świadome sterowanie profilami zużycia energii. Zamiast projektować gospodarkę energetyczną kraju „od dołu” – od zakładów produkcyjnych, parków logistycznych, sieci sklepów, spółdzielni mieszkaniowych – często reagujemy na kolejne kryzysy gazowe tak samo: szukając nowych dostawców paliw kopalnych, zamiast konsekwentnie ograniczać na nie zapotrzebowanie.

Kogeneracja przemysłowa jako narzędzie optymalizacji kosztów energii

W warunkach wysokich i zmiennych cen energii elektrycznej oraz rosnących opłat dystrybucyjnych przemysłowa kogeneracja – jednoczesne wytwarzanie ciepła i prądu – staje się jednym z kluczowych narzędzi optymalizacji dla energochłonnych firm. Dobrze zaprojektowany układ CHP potrafi podnieść efektywność wykorzystania paliwa z około 40 proc. do 80–90 proc., co przekłada się na nawet 30-40 proc. niższe zużycie energii pierwotnej względem oddzielnej produkcji ciepła i energii elektrycznej.

Program „Kogeneracja dla Energetyki i Przemysłu” NFOŚiGW, o budżecie rzędu 3,5 mld zł, oferuje dotacje i preferencyjne pożyczki na wysokosprawną kogenerację, coraz częściej w pakiecie z magazynami energii i systemami zarządzania. Dla wielu średnich i dużych zakładów może to być różnica między przetrwaniem a utratą konkurencyjności w kolejnej fali kryzysu energetycznego. Firmy takie jak Grodno – jako integrator rozwiązań elektrotechnicznych – jest naturalnym partnerem dla takich projektów: od koncepcji i doboru technologii, przez dostawy urządzeń, po integrację z istniejącą infrastrukturą.

W którą stronę pójdzie Polska?

Kryzys gazowy 2026 r. nie jest „czarnym łabędziem”, lecz kolejnym odcinkiem tej samej historii: globalne napięcia → skok cen gazu → wyższe rachunki, droższe nawozy, wzrost kosztów produkcji i inflacja. Pytanie, które powinniśmy dziś postawić, brzmi: czy za trzy lata znów będziemy koncentrować się na cenie TTF i nowych kontraktach na LNG, czy raczej na tym, jak dużo energii i ciepła wytwarzamy efektywnie we własnym kraju.

Z perspektywy Grodno S.A. odpowiedź jest stosunkowo prosta: ci, którzy już dziś inwestują w fotowoltaikę, pompy ciepła, magazyny energii, biogaz, kogenerację i świadome zarządzanie energią w przedsiębiorstwach, wchodzą w kolejne kryzysy z zupełnie innym poziomem odporności. Zamiast kolejny raz reagować na szok cenowy, możemy wreszcie zacząć świadomie projektować własną energetykę – od podwórka, przez zakład pracy i gospodarstwo rolne, aż po cały system.

Głos eksperta: strategiczne zarządzanie ryzykiem energetycznym

Radosław Misztalewski, dyrektor handlowy Grodno S.A.

To, co widzimy w Europie wiosną 2026 roku, nie jest „kolejnym epizodem na rynku gazu”, tylko stres-testem całego modelu bezpieczeństwa energetycznego. Po 2022 roku zamiast strukturalnie ograniczyć zależność od gazu, w dużej mierze przerzuciliśmy się z rosyjskich rurociągów na LNG z innych kierunków. Dziś, przy zakłóceniach dostaw z Kataru i wojnie w Iranie, widać bardzo wyraźnie cenę takiego podejścia: każdy problem na globalnym rynku LNG szybko widać w rachunkach za energię, w cenach nawozów i w prognozach inflacji na kolejne kwartały.

Z perspektywy odpowiedzialnego za P&L trzeba powiedzieć wprost: fotowoltaika, pompa ciepła i magazyn energii to nie jest „ekologiczna fanaberia”, tylko domowy i firmowy hedging. To zestaw, który pozwala zamknąć część ryzyka energetycznego w swoim bilansie, zamiast w całości oddawać się na łaskę TTF, rynku LNG i polityki dostawców. Im więcej energii jesteśmy w stanie wytworzyć, zmagazynować i zużyć lokalnie, tym krótszy staje się nasz łańcuch zależności i tym mniejsza wrażliwość na geopolitykę.

W skali gospodarstwa domowego układ PV + magazyn energii + pompa ciepła to przede wszystkim niższa i stabilniejsza faktura. W ujęciu systemowym, gdy takich instalacji są dziesiątki tysięcy, mamy łagodniejsze szczyty zapotrzebowania, mniej sytuacji wymagających uruchamiania najdroższych mocy i większą elastyczność wtedy, gdy OZE produkują bardzo dużo albo bardzo mało. Z punktu widzenia państwa to realna „mikrotarcza” antykryzysowa rozłożona po domach, firmach i gospodarstwach.

Ten kryzys gazowy ma jednak także wymiar, o którym w debacie mówi się wciąż za mało: bardzo mocno uderza w rolnictwo. Gaz to główne paliwo przy produkcji nawozów azotowych, więc wzrost TTF szybko zamienia się we wzrost cen nawozów, szczególnie dotkliwy przed sezonem prac polowych. Za kilka miesięcy przełoży się to na ceny żywności i inflację. Dlatego uważam, że rolnictwo powinno mieć swój własny plan „Safe Energy”: więcej OZE na poziomie gospodarstwa, więcej biogazu i biometanu, więcej projektów takich jak pompy ciepła i PV w szklarniach. To są bardzo konkretne inwestycje, które zmniejszają zależność od gazu nie tylko w domach, ale też w łańcuchu produkcji żywności.

Zbyt rzadko mówimy też o tym, że energetyka „od podwórka” to nie tylko prosument w domu jednorodzinnym. Mamy ogromny, niewykorzystany potencjał w spółdzielniach mieszkaniowych, zakładach produkcyjnych, parkach logistycznych, szklarniach, suszarniach. Tam obok PV, pomp ciepła i magazynów energii w grę wchodzi także kogeneracja, kompensacja mocy biernej, lokalne biogazownie. Jeśli nie zaczniemy na poważnie zarządzać energią po stronie firm i rolnictwa, zawsze będziemy nadrabiać kolejne kryzysy od góry – szukając nowego gazu – zamiast stabilizować system od dołu.

Jako Grodno widzimy, że nasi klienci – zarówno indywidualni, jak i biznesowi – patrzą dziś na energetykę nie w kategoriach pojedynczej inwestycji, ale całościowej strategii. Coraz częściej rozmawiamy nie tylko o tym, „ile kWp na dachu”, ale jak połączyć PV z magazynem, pompą ciepła, ewentualną kogeneracją, jak ustawić EMS, jak skorzystać z dotacji i jak to wszystko wpiąć w bilans firmy czy gospodarstwa. W tym kierunku musi pójść cała gospodarka: od reaktywnego kupowania energii do aktywnego projektowania własnego miksu energetycznego – na poziomie domu, przedsiębiorstwa, gminy i kraju.