Stoen Operator testuje retrofilling transformatora

Stoen Operator rozpoczyna kolejny etap międzynarodowego projektu RetroTrafo. Badania mają pokazać, jak zastąpienie oleju mineralnego naturalnym estrem wpływa na pracę transformatora. Wyniki pomogą ocenić, czy technologia może wspierać dłuższą eksploatację istniejącego majątku sieciowego.

Projekt opiera się na procesie retrofillingu, czyli wymianie tradycyjnego oleju mineralnego na biodegradowalną ciecz estrową bez wymiany samego transformatora. W badaniach uczestniczą pracownicy Stoen Operator, eksperci z Politechniki Śląskiej oraz partnerzy z różnych części świata. Zespół analizuje wpływ zastosowania naturalnego estru na parametry pracy urządzenia.

Naturalne estry mają wysoką biodegradowalność oraz wyższą temperaturę zapłonu niż oleje mineralne. Mogą również korzystnie wpływać na tempo starzenia izolacji papierowej. Dlatego operatorzy sieci sprawdzają, czy ich zastosowanie może wydłużyć techniczne życie transformatorów i jednocześnie ograniczyć wpływ infrastruktury energetycznej na środowisko.

Retrofilling transformatora z 1979 roku

Do badań wytypowano transformator o mocy 160 kVA, wyprodukowany w 1979 roku. Urządzenie wcześniej wyłączono z eksploatacji sieciowej. Przeprowadzone analizy potwierdziły jednak jego przydatność do dalszych testów.

To ważny element projektu RetroTrafo. Badania nie dotyczą nowego modelu przygotowanego wyłącznie do warunków laboratoryjnych. Przedmiotem analiz jest urządzenie, które wcześniej pracowało w rzeczywistej sieci operatora. Dzięki temu wyniki mogą mieć bezpośrednie znaczenie dla zarządzania majątkiem sieciowym. Pozwolą sprawdzić, jak naturalny ester zachowuje się w transformatorze pochodzącym z wieloletniej eksploatacji.

Po wymianie cieczy izolacyjnej transformator nie wróci do pracy w sieci. Dalsze badania będą prowadzone w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.

Naturalny ester a izolacja transformatora

Analizy obejmą między innymi parametry cieplne transformatora, zdolność chłodzenia oraz wpływ naturalnego estru na izolację urządzenia. Badacze będą również oceniać, jak zmiana cieczy izolacyjnej wpływa na parametry pracy transformatora.

Jednym z celów projektu jest opracowanie rekomendacji dotyczących wykorzystania technologii retrofillingu. Efektem prac ma być także procedura, która może w przyszłości wspierać podobne działania przy innych urządzeniach.

Technologia może mieć znaczenie szczególnie w przypadku starzejącej się infrastruktury. Zamiast wymieniać transformator na nowe urządzenie, operator może analizować możliwość dalszego wykorzystania istniejącego zasobu. Ostateczna decyzja wymaga jednak oceny stanu technicznego konkretnego transformatora oraz wyników badań.

Transformator i gospodarka o obiegu zamkniętym

Projekt RetroTrafo wpisuje się także w założenia gospodarki o obiegu zamkniętym. Wydłużenie eksploatacji urządzenia może ograniczyć zapotrzebowanie na nowe zasoby oraz ilość odpadów związanych z wymianą infrastruktury.

– Transformacja energetyczna nie polega wyłącznie na wdrażaniu nowych technologii. Równie istotne jest poszukiwanie sposobów na maksymalne wykorzystanie istniejących zasobów. Projekty takie jak RetroTrafo pozwalają ocenić, czy dzięki odpowiednim procesom modernizacyjnym możemy wydłużać życie urządzeń. Pokazują także, jak ograniczać zużycie surowców i ilość odpadów powstających w sektorze energetycznym – mówi Kamil Kasprzak, reprezentujący w projekcie pion Usług Sieciowych w Stoen Operator.

Znaczenie projektu wykracza jednak poza sam retrofilling. Badania mają dostarczyć wiedzy o wpływie naturalnych estrów na pracę starzejących się transformatorów. Wyniki pozwolą także określić potencjał szerszego wykorzystania tej technologii w przyszłości.

Stoen Operator rozwija badania nad siecią

RetroTrafo jest projektem międzynarodowym. W jego realizację zaangażowani są partnerzy z Europy, Azji, Afryki, Australii oraz Ameryki Północnej i Południowej. Współpraca operatora sieci, środowiska naukowego i partnerów zagranicznych ma umożliwić analizę technologii z różnych perspektyw.

– Projekt RetroTrafo doskonale pokazuje, jak dużą wartość przynosi współpraca pomiędzy jednostkami technicznymi, środowiskiem naukowym i partnerami międzynarodowymi. Dla Stoen Operator i całej Grupy E.ON kluczowe jest ciągłe poszukiwanie nowych rozwiązań, testowanie innowacyjnych koncepcji oraz budowanie kompetencji, które w przyszłości mogą przełożyć się na bezpieczniejszą, bardziej efektywną i zrównoważoną eksploatację infrastruktury sieciowej – mówi Łukasz Sosnowski, menedżer Biura Projektów Badawczo-Rozwojowych Stoen Operator.

Jeżeli wyniki badań potwierdzą zakładane korzyści, retrofilling może stać się jednym z narzędzi wspierających dłuższe wykorzystanie istniejących transformatorów. Na tym etapie projekt ma przede wszystkim dostarczyć danych potrzebnych do oceny technologii i określenia warunków jej przyszłego zastosowania.